Frene bastığınızda direksiyon sallanıyor veya pedal ayağınızın altında düzenli biçimde vuruyorsa, bunu normal kabul etmeyin. Titreşim çoğu zaman fren diski ile balatanın düzgün temas etmediğini düşündürür. Fakat lastik, jant, teker rulmanı ve süspansiyon parçaları da aynı hissi büyütebilir.
Titreşimin yalnızca fren anında mı, yoksa araç normal giderken de mi oluştuğu önemlidir. Normal sürüşte de belirli hızda titreme varsa balans ve lastik tarafı öne çıkar. Yalnızca frenle birlikte başlıyorsa fren sistemi daha dikkatli incelenir.
ABS titreşimi ile arıza titreşimi aynı değildir
Kaygan zeminde veya sert acil fren sırasında ABS devreye girdiğinde pedalda hızlı bir vuruntu hissedilebilir. Bu, sistemin tekerleklerin kilitlenmesini önlemek için basıncı art arda düzenlemesidir. Böyle bir anda pedala kararlı biçimde basmaya devam etmek gerekir.
Kuru zeminde her normal frende aynı titreşim oluşuyorsa konu yalnızca ABS değildir. Özellikle direksiyon sağa sola oynuyor, araç bir tarafa çekiyor veya metal sürtme sesi geliyorsa servis kontrolü geciktirilmemelidir.
Fren diski neden titreşim yapar?
Halk arasında çoğu zaman “disk eğilmiş” denir. Gerçekte diskin kalınlığında düzensizlik, yüzeyde farklı sürtünme bölgeleri, aşırı ısınma veya göbeğe hatalı oturma da benzer belirti oluşturabilir. Ölçüm yapılmadan yalnızca gözle kesin karar vermek zordur.
Uzun inişte frene sürekli basmak, çok ısınmış frenle suya girmek, sıkışmış kaliper veya hatalı montaj diskte sorun oluşturabilir. Yeni disk takılırken teker göbeği temizlenmezse küçük bir pas tabakası bile diskin kaçık dönmesine yol açabilir.
Balata ve kaliper sorunları
Balata yüzeyi eşit aşınmıyorsa fren kuvveti düzenli oluşmaz. Kaliper kızakları sıkıştığında bir balata diğerinden daha fazla çalışabilir. Bu durumda bir teker aşırı ısınabilir, araç fren sırasında çekebilir ve balata kokusu hissedilebilir.
Fren sonrası bir jant diğerlerinden belirgin biçimde sıcaksa elle dokunmadan önce dikkatli olun. Aşırı sıcak kaliper veya rulman ihtimali vardır. Aracı kullanmaya devam etmek yerine kontrol ettirmek daha güvenlidir.
Lastik, jant ve süspansiyon etkisi
Bozuk balans genellikle belirli hız aralığında direksiyonu titretir. Frene basınca ön aksa daha fazla yük bindiği için var olan boşluk daha belirgin hissedilebilir. Eğri jant, düzensiz aşınmış lastik ve lastik iç yapısındaki hasar da incelenmelidir.
Rot başı, salıncak burcu, rotil ve teker rulmanındaki boşluk fren sırasında tekerin yönünü küçük miktarda değiştirebilir. Bu nedenle yalnızca disk değiştirip süspansiyonu görmezden gelmek, sorunun kısa sürede geri gelmesine neden olabilir.
Serviste nasıl kontrol edilir?
Önce kısa ve güvenli bir test sürüşüyle titreşimin hızı ve yeri belirlenir. Disk kalınlığı farklı noktalardan ölçülür. Disk yüzey kaçıklığı komparatörle kontrol edilebilir. Balataların eşit aşınıp aşınmadığına, kaliper hareketine ve teker göbeğinin temizliğine bakılır.
Lastik basıncı, balans, jant ve süspansiyon boşlukları da kontrol listesine eklenir. Sorun ön aksta ise titreşim daha çok direksiyonda, arka aksta ise gövde veya koltukta hissedilebilir; yine de bu tek başına kesin teşhis değildir.
Disk tornası mı, değişim mi?
Diskin üretici tarafından belirtilen asgari kalınlığın üzerinde olması gerekir. Yüzey işleme sonrasında güvenli kalınlık kalmayacaksa disk değiştirilir. Çatlak, ağır ısı lekesi veya ciddi hasar varsa torna uygun değildir.
Disk değişirken balatanın durumu da değerlendirilir. İki tarafta aynı aks üzerindeki parçalar dengeli biçimde ele alınır. Bijonların doğru sıra ve torkla sıkılması da önemlidir.
Sonuç
Fren sırasında titreşim, yalnızca konfor sorunu değildir. Disk ve balatadan lastik ile süspansiyona kadar birkaç farklı kaynak bulunabilir. ABS’nin acil fren titreşimiyle her normal frende oluşan titreşimi birbirinden ayırın. Araç çekiyor, ses çıkarıyor veya bir teker ısınıyorsa kullanımı azaltın ve kısa sürede kontrol ettirin.
Kaynaklar
- NHTSA — ABS kullanımı ve araç güvenlik kontrolleri
- Aracınızın üretici kullanım ve bakım kitapçığı
